sukarrietako eskola | ahoa gozatzeko museoak | kontsumo tailerrak | nekazaritza eskolak
bideoak | material didaktikoak | baliabideak interneten | liburuak

Sukarrietako Eskola
Saiakuntzarako zentroa

Sukarrietako Eskola
Saiakuntzarako Zentroa (SESZ/CEEP) Bizkaiko ikastetxeen eskura dauden ingurugiro hezkuntzako ekipamenduetakoa da. 1983an eratu zen, Eusko Jaurlaritzaren eta Bilbao Bizkaia Kutxaren arteko itun bati esker, eta aitzindaria izan da Euskadin naturara hurbiltzea, komunikazioa eta elkarbizitza errazten dituen gune fisiko eta pedagogiko bat eskaintzen.

Mundakako itsasadarraren ondoan dago, Urdaibaiko Biosferaren Erreserbaren barruan, eta astebeteko zein asteburuko egonaldiak eskaintzen ditu, ikastaldeentzat. Ura, Itsasadarra, Basoa, Baserria eta Planeta berdea dira ingurugiro hezkuntzako bere bost proiektuak; bertan ekokontsumoa, eskolako baratzea eta elikagaiak aztertzen dira, besteak beste. Era berean, ingurugiro hezkuntzaren baitako lan talde eta mintegi batzuk, argitalpenak eta abar eskaintzen dizkie irakasleei.

BBK titular duen SESZren egoitzak aurten ospatuko du 75. urteurrena udaleku eta egotetxe bihurtu zenetik. Gaur egun 7 eta 13 urte arteko neska-mutilentzako instalazio bikainak ditu, horien artean baserria, animaliak, berotegiak, baratzea, fruta arbolak, kirol guneak, etab.

Ahoa gozatzeko museoak

Sukaldaritzak, bere gizarte eta kultur ildo agerikoenetan,
lotura estua du elikadurarekin, eta EAEko hainbat museotako protagonista da.

Gastronomiaren Euskal Museoak historiaurretik gaur arteko gizakien elikadura eta sukaldaritza ohituren ikusketa egiten du, euskal dietaren bilakaerari bereziki erreparatuz. Sutegi motak, elikagaiak hobeto manipulatzeko asmatutako makinak, janari motak eta beste hainbat kontu erakusten ditu. Hori dena, garaiz garai eta estiloz estilo antolaturik, etxeari zein enpresei begira. Sarrera dohainik.
Laudio (Araba) Tlfnoa.: 94 672 43 30

Bestalde, Xaxu Konfiteri Museoak elektrizitatea erabili arte konfiteri artisauek zituzten lan tresnak aurkezten ditu. Bildumak sailka antolaturik daude: Txokolatea, Kafea, Opilak, Labea eta labexkak, Esnegaina eta gurina, Izozkiak, Gozokiak, Konfiteak, etab. Telefonoz hitzar daiteke bisita eta sarrera doakoa da. Tolosa (Gipuzkoa) Tlfnoa.:943 67 07 27

BESTE MUSEO BATZUK

Laia, Euskal Herriko Artisau Produktuen Museoa. Landa inguruko betidaniko jarduerei buruzko atala dauka: mendiko abeltzaintza eta baserrikoa, gaztak, okela, baratzeko jakiak, eztia, postreak, ardoa, txakolina, sagardoa, arrantza, kontserbak, etab. Zumaia (Gipuzkoa) Tlfnoa.: 943 86 25 12

Gaztaren Artisau Zentroa Erreizabal baserrian dago, Mirandaola natur eta artisau gunearen baitan.
Legazpi (Gipuzkoa) Tlfnoa.: 943 73 04 28

Arrantzalearen Museoak arrantzaleen bizimodua eta lana, arrantza egiteko erak (antzinatik gaur artekoak), kontserbagintzari buruzko esparrua eta euskal kostako itsas hondoen maketa ditu ikusgai. Gidaturiko bisitaldiak antolatzen ditu, aldez aurretik eskatuz gero.
Bermeo (Bizkaia) Tlfnoa.: 946 88 11 71

Urtero, Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Sailak kontsumo tailer ibiltariak antolatzen ditu. Ikastetxeetan bertan garatzen dira eta kontsumo arloaren alderdi garrantzitsuenak ukitzen dituzte: jakigintza, jakien erkaketak, supermerkatua eta erosketa, eta elikagaien etiketak, besteak beste.

Tailer horiek gauzatzeko, ahalik eta laguntza handiena eskatzen zaie irakasleei eta guraso elkarteei; horiei ordu eta erdiko hitzaldi argigarria ematen zaie.

Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saileko Kontsumo Zuzendaritzak jarduera hori egiteko beharrezko argibide oro eta izena emateko orria emango dizkie hala eskatzen duten guztiei.

Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saileko Kontsumo Zuzendaritza. Tlfnoa.: 945 01 99 24

Urtero, aldez aurretik hitzordua zehaztuta, ikasle eta irakasleak nekazaritza eskoletara joaten dira, landa gunera, nekazaritza eta abeltzaintzara, hurbiltzeko asmoz. Bisitaldi horiek landa gunea hurbiletik bizitzeko aukera ematen dute: berotegietako ereintza, baratzeetako birlandaketa, hazkuntza mota eta teknikak, zeregin bakoitzerako erabiltzen den makineria, inausketa lanak, intsektuen aurkako tratamenduak, laborategiko analisiak, eta abar. Behi eta ardi ganaduei buruzko atalean, jezteko prozesurako eta beharrezko bestelako zainketak egiteko instalazioak erakusten dira.

Bestalde, horrelako ekipamenduak bisitatzea ikasle helduagoei, etorkizuneko lanbidea hautatzeari begira, bestelako prestakuntza eskaintza hurbiltzeko bide egokia izan daiteke. Lanbide aukera hori Arkaute (Araba), Derio (Bizkaia) eta Gipuzkoako Fraisoroko Nekazaritza Eskolen titular den Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza eta Arrantza Sailak babesten du. Horietan Lanbide Heziketako zikloak ematen dituzte, bi urtekoak, goi mailako eta maila ertaineko heziketa zikloetako ia nekazaritzako prestakuntza osoa hartzen dutenak.

Bideoak

Gizartean bizi gara: Elikadura Osasungarria.
6. zk.
Producciones de Video Pedagógico, S.A. Madril, 1987.

Elikagai osasungarriak hartzearen garrantziaz mintzo da, indarra izateko, proteina, gatz eta bitamina askotariko janariak hartu beharra bereziki azpimarratuz. Bideoa 7 eta 9 urte bitarteko haurrei zuzentzen zaie. 15 minutu irauten du eta euskaraz sortua da.

Elikadura/Nutrizioa Eroski.
Kontsumoari buruzko gaiak. Elorrio, 1990.

Bideo honek nutrizioari buruzko gaiak aurkezten ditu, bai eta elikagaiak eskolan ekoizteko aukera ere. Bereziki Lehen Hezkuntzako bigarren eta hirugarren zikloetakoei zuzentzen zaie.
Besteak beste, jaki batzuen eta osasunean duten eraginaren azterketa erkagarri batzuk azaltzen ditu. 33 minutu irauten du, eta euskarazko eta gaztelaniazko bertsioak daude.

100 talleres de educación del consumo en la escuela.
Osasun eta Kontsumo Ministerioa. Kontsumo Erakundea. Madril, 1990.

Bi karpeta horiek euskarri didaktiko bikaina osatzen dute, kontsumitzailearen hezkuntzari dagokionez. Lehen hiru multzoetan elikadurari eta supermerkatuari buruzko gaiak garatzen dira. Ikasgelan elikadura lantzeko modu aparta, honelako tailerrak garatzen dituena: erosketa eta dieta orekatua, elikagaien etiketak, kontserbak, gehigarriak, elikatze okerrak, jakigintza, naturala eta artifiziala, etab.

Haur Hezkuntzatik Bigarren Hezkuntzara arteko ikasle guztiei zuzentzen zaizkie jarduerak.

Egunez egun kontsumo hezkuntzan.
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila. Gasteiz, 1998.

Hiru karpeta ditu: Haur Hezkuntzarako taxututakoa, Lehen Hezkuntzarakoa eta, hirugarrena, DBHko lehen ziklorakoa. Fitxa anitzen artean, elikadurari buruzko hainbat aurkituko dugu, hala nola gosari edo askari egokia hartzearen garrantzia edo, egarri izanez gero, fruta zukuak edatearen onurak, elikagaien ontziak eta etiketak, iraungipen data eta latako edariak aztertzen dituztenak, besteak beste.

Eskolako baratzea.
Ingurugiro hezkuntzako materialak. CEIDA, 1998.

Sukaldaritza eta Ingurugiroa.
Ingurugiro hezkuntzako materialak. CEIDA. 1999.

Cuenta con tu planeta.
Animación y Promoción del Medio, S.A. TetraPack, 1993.

Material pedagogiko honek norberaren jokabideekiko erantzukizun ekologikoa piztu nahi du ikasgelatik bertatik. Unitate didaktikoen edukia geure planeta maitatzen, babesten eta zaintzen irakasten duen mahai joko dibertigarri bati loturik dago. DBHko lehen ziklokoei zuzentzen zaie eta, besteak beste, elikaduraren, etxearen eta astialdiaren gaineko alderdiak lantzen ditu, betiere ingurugiro, kontsumo eta osasun arazoei loturiko edukien bidez.

HITZAren beste zenbaki batzuetan…

7. zk. Huerto escolar y granja. Seminario Ciencias Naturales. Koldo Mitxelena BI. 28. or.

12. zk. Tarta mundialaren jokoa / Juego de la tarta mundial.

93-96. orr. Huerto escolar y granja. Alonsotegi IP. 28. or.

16. zk. Educación ambiental y huerto escolar. Modesto Viguri eta Jesús Mª Corada. Virgen de Udiarraga IP. 73. or.

17. zk. Nekazal ingurugiroa bizi. Toño Sarasa, Joseba Etxeberria eta Joserra Quintana. 81. or.

21. zk. Konpostaren jokoa. 159. or. Nola egin konposta? 160. or.

26. zk. Comercio Justo 147. or.

http://www.elpais.es

El País egunkariaren bertsio digitalean eztabaida atala azaltzen da, aurkako iritzia duten hainbat pertsona ospetsuren artikuluak eskaintzen dituena. Bertan tratatutako gaietarik elikagai transgenikoei buruzkoa nabarmendu nahi dugu.

http://www.ivu.org/evu/

Elikadura begetarianoari buruzko informazioak, Europako 35 herrialdetako kide eta bisitarien ekarpenen emaitza direnak. Besteak beste, kideen zerrenda, elikadura begetariano eta ekologikoari buruzko guneen direktorio orokorra, sukaldaritza errezetak eta artikuluak biltzen ditu. 18 hizkuntzatan kontsulta daiteke, euskara eta gaztelania tartean direla.

http://www.grain.org

Baliabide Genetikoen Aldeko Nazioarteko Ekintza (GRAIN) gobernuz kanpoko erakundearen web gunea. BIODIVERSIDAD aldizkariko gaztelaniazko artikuluak biltzen ditu, oro har, aniztasun genetikoari, kultibo transgenikoei, bioteknologiari eta abarri buruzkoak.

Cultivos y alimentos transgénicos
Jorge Riechmann. Los libros de la catarata. Madril, 2000.

Industria kimikoaren arloko konpainia transnazional batzuek, biziaren zientziako enpresa bihurturik, gizakion elikadura eta osasun beharrizanen asetzea beren etekinerako kontrolatu behar duten kuestionatzen du egileak bere hausnarketetan.

Boletín OMG
Genetikoki eraldatutako organismoei buruzko aldizkari hau Amigos de la Tierra erakundeak argitaratzen du bi hilabetez behin.
Argibide gehiago lortzeko: Mercedes Poblete (913 06 99 00). www.tierra.org